Skip to main content

INETL, I.P., Realiza Treinamentu Estatístika Kriminalidade Hodi Harmoniza Dadus Tuir Padraun Internasionál

Díli, Segunda, Jullu 2026 — Institutu Nasionál Estatístika Timor-Leste, Institutu Públiku (INETL, I.P.), liuhosi Diresaun Estatístika Demográfika no Sosiál (DEDS), hala’o formasaun intensivu kona-ba estatístika krime ba pontu fokál no tékniku sira hosi liña ministériu sira. Treinamentu ne’e hala’o iha Salaun REHA-INETL durante loron lima, hahú hosi loron 20 to’o 24 fulan-jullu tinan 2026.

Formasaun ne’e organiza bazeia ba rezultadu Avaliasaun Estatístika Krime, ne’ebé hatudu nesesidade maka’as atu haforsa kapasidade téknika iha rekolla, jestaun, análize, no relatóriu dadus tuir padraun internasionál, liuliu Klasifikasaun Internasionál ba Krime ba Objetivu Estatístika (ICCS-sigla inglés).

Objetivu husi treinamentu ne’e mak: 1) Haforsa kapasidade pontu fokál no tékniku sira kona-ba estatístika krime; 2) Hatudu metodolojia padraun sira ba kolesaun, tabulasaun, validasaun, no análize dadus; 3) Aprezenta mapeamentu entre Kódigu Penál Timor-Leste no ICCS; 4) Hametin koordenasaun no padronizasaun dadus; no 5) Suporta preparasaun relatóriu sira Estatístika Nasionál Krime nian ne’ebé aliña ho Objetivu Dezenvolvimentu Sustentável (ODS), partikularmente ODS 5, 11, 15, no 16.

Tuir introdusaun badak husi Diretór DEDS, Sr. Eduardo Martinho Ximenes, ajenda loron lima ne’e fahe ba parte rua. Iha loron dahuluk no daruak, partisipante sira aprende kona-ba estatístika báziku. Iha loron datoluk to’o loron lima foku muda ba estatístika krime no konsultasaun no diskusaun kona-ba artigu sira Kódigu Penál Timor-Leste nian hodi aliña ho ICCS. Nia mós relata katak INETL, I.P. publika dadus estatístika krime nian kada tinan.

Entretantu, Prezidente INETL, I.P., Sr. Elias dos Santos Ferreira, hato’o apresiasaun ba instituisaun sira hanesan Servisu Investigasaun Kriminál (SIC) PNTL, Tribunál Rekursu, Ministériu Justisa, Polísia Sientífika Investigasaun Kriminál (PCIC), Komisaun Anti Korrupsaun (CAC), Ministériu Públiku. Nia nota katak, kompara ho liña ministériu sira seluk, instituisaun sira ne’e konsistentemente fornese dadus estatístika krime tuir tempu no tuir kalendáriu ne’ebé estabelese ona.

Dadus ne’ebé INETL, I.P. simu husi liña ministériu sira ne’e sei halibur no publika hanesan dadus estatístika ofisiál ba iha INETL, I.P., nia website, atu nune’e entidade sira ne’ebé presiza bele uza ba sira-nia servisu.

Prezidente INETL, I.P., mós subliña importánsia atu halo padronizasaun ba dadus ne’e tuir Timor-Leste nia adezaun ba ASEAN. “Ita tama ona iha ASEAN, no ASEAN ezije mai ita atu hafahe dadus ne’ebé ita iha ba sira atu nune’e sira bele publika iha Portal ASEAN,” dehan Sr. Elias dos Santos Ferreira.

Atu garante ida ne’e, tékniku INETL, I.P. sei fornese tabela durante formasaun atu nune’e partisipante sira bele hatama dadus tuir informasaun ne’ebé husu no tuir padraun internasionál.

Ami-nia Parseiru sira